witamina d odporność

Odporność z witaminą D

O witaminie D mówi się najczęściej w kontekście budowy kości u dzieci czy zapobiegania osteoporozie. Jej udział w metabolizmie tkanki kostnej jest bowiem niezaprzeczalny i polega w głównej mierze na regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej m.in. poprzez wzmaganie wchłaniania z jelita składników mineralnych (wapnia i fosforu) czy różnicowania komórek tkanki kostnej (osteoblastów i osteoklastów). Witamina D ma swój udział także w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej i hormonalnej oraz uczestniczy w procesach podziału i rozwoju komórek układu odpornościowego.

Immunomodulujące działanie witaminy D polega na utrzymywaniu delikatnej równowagi między pro- i przeciwzapalnym działaniem komórek odpornościowych. Wywiera swój wpływ m.in. na limfocyty T, limfocyty B oraz tzw. komórki prezentujące antygen (np. makrofagi czy komórki dendrytyczne). Odkryto, że aktywacja tej witaminy nie zachodzi wyłącznie w nerkach, ale także niemal we wszystkich komórkach ciała (poza czerwonymi krwinkami, dojrzałymi komórkami mięśni szkieletowych i wysoce zróżnicowanymi komórkami nerwowymi w mózgu). Powszechna w organizmie obecność enzymu aktywującego (1a-hydroksylazy 25-hydroksywitaminy D – CYP27B1) oraz receptora dla zaktywowanej witaminy D, czyli kalcytriolu (1,25(OH)2D3) oznacza, że jest to witamina, a zarazem hormon istotny dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. W komórkach układu odpornościowego przyłączenie witaminy D powoduje pobudzenie ekspresji wielu genów, często połączonych w klastry, których produkty związane są m.in. z reakcjami wzmagającymi oraz hamującymi odpowiedź immunologiczną i angażującymi inne komórki do walki z chorobą. Stymulacja monocytów witaminą D powoduje choćby ich zintensyfikowane różnicowanie do postaci makrofagów oraz wytwarzanie czynników antybakteryjnych (katelicydyn, defensyn) oraz zmniejszoną syntezę cytokin prozapalnych (IL-1, IL-6, IL-8, IL-12). Obecność kalcytriolu wywołuje również w makrofagach obniżenie takich funkcji jak: prezentowanie antygenu czy stymulowanie limfocytów T pomocniczych, a wzmaga syntezę cytokin rekrutujących limfocyty T regulatorowe (ich funkcją jest m.in. tłumienie nadmiernej reakcji organizmu). W przypadku limfocytów B kalcytriol hamuje ich różnicowanie oraz wytwarzanie przeciwciał. Takie efekty działania witaminy D wskazują na jej rolę w zabezpieczaniu przed nadmiernym nasileniem procesu zapalnego podczas intensywnej reakcji immunologicznej w odpowiedzi na zakażenie czy inny czynnik stymulujący.

W obecnych czasach stwierdza się w wielu populacjach znaczne niedobory witaminy D. Brak ekspozycji na światło, stosowanie filtrów przeciwsłonecznych, przebywanie cały czas w zamkniętych pomieszczeniach, a także niedobór w diecie ryb powoduje, że ok. 80% społeczeństwa ma zbyt małe stężenie tej witaminy we krwi. Przypuszcza się, że konsekwencją takiej sytuacji jest coraz powszechniejsze występowanie chorób o podłożu autoimmunologicznym (cukrzyca typu I, stwardnienie rozsiane, choroba Leśniowskiego-Crohna). Niedobór witaminy D skutkuje bowiem brakiem w organizmie czynnika, który hamował by nadmierną reakcję organizmu. Leczenie z zastosowaniem witaminy D może być zatem skuteczne w infekcjach bakteryjnych, wirusowych, chorobach autoimmunologicznych czy nawet nowotworowych. Podanie wysokich dawek witaminy D ma działanie wzmagające prawidłowe funkcje układu immunologicznego należy jednak uważać na efekty uboczne, którymi są kamica nerkowa, wapnienie naczyń krwionośnych oraz narządów miękkich. Dlatego na co dzień należy zadbać o choćby kilkunastominutową ekspozycję na słońce czy spożywanie 1-2 razy w tygodniu ryb (lub suplementację codzienną tranem), a leczenie dużymi dawkami witaminy D zostawić lekarzowi.

Immunomodulacyjne działanie witaminy D; Myszka M., Klinger M.; Postepy Hig Med Dosw, 2014; 68: 865-878.

You may also like...

Add a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *