sposoby na niedożywienie

Sposoby na niedożywienie

Niedożywienie u osób starszych występuje coraz częściej. W badaniach światowych (obejmujących w większości populację europejską) stwierdzono, że mniej więcej 2/3 osób powyżej 65 roku życia jest niedożywionych lub znajduje się w grupie ryzyka nieodżywienia. W największy stopniu problem ten dotyka osób, które przechodzą rehabilitację (rekonwalescenci) oraz w okresie hospitalizacji. W obu przypadkach u ok. 90% osób można stwierdzić zły stan odżywienia lub czynniki sprzyjające jego wystąpieniu. W nieco mniejszym stopniu niedobory składników odżywczych dotyczą osób starszych przebywających w domach opieki (67,1% przypadków niedożywienia lub jego ryzyka) oraz mieszkających samodzielnie (68,1%). Niedobór masy ciała u osób starszych jest wciąż rzadziej stwierdzany niż jej nadmiar, mimo to problem niedożywienia wiąże się istotnymi konsekwencjami zdrowotnymi (m.in. wyższa zapadalność, wyższa śmiertelność na choroby sercowo-naczyniowe czy związane z infekcjami) dlatego tak ważne jest w tym przypadku wczesne rozpoznawanie oraz zapobieganie jego wystąpieniu.

Przy stwierdzeniu ryzyka niedożywienia pierwszym krokiem powinna być dokładna ocena sytuacji społecznej i materialnej osoby starszej oraz określenie jej przyzwyczajeń żywieniowych czy stopnia samodzielności przy wykonywaniu codziennych czynności (robienie zakupów, przygotowywanie posiłków). Po dogłębnej analizie należy starać się wyeliminować przyczynę ryzyka niedożywienia lub wprowadzić działania, które zapobiegną zwiększaniu się tego ryzyka. W przypadku braku samodzielności, niezbędna będzie pomoc najbliższych lub ośrodków pomocy społecznej. Jednakże w dużej ilości przypadków problem niedożywienia wynika z niewiedzy na temat wpływu żywienia na stan zdrowia czy nieznajomości takich produktów spożywczych, które stanowią dobre źródło wielu niezbędnych składników odżywczych i sposobów ich wprowadzania do posiłków.

W celu poprawy stanu odżywienia należy spożywać najlepiej 5 posiłków dziennie, które będą pełnowartościowe pod względem energii, zawartości białka, tłuszczy i węglowodanów oraz dostarczą witamin i składników mineralnych w zalecanych ilościach. Spośród produktów zbożowych powinno się stosować głównie te pełnoziarniste, ze względu na dużą zawartość składników mineralnych (magnezu, cynku) oraz błonnika. Jego obecność w diecie poprawia trawienie i spowalnia wchłanianie cukrów prostych, co ma szczególne znaczenie w przypadku osób z zaburzoną gospodarką węglowodanową, często spotykaną u osób starszych, z powodu m.in. postępującego z wiekiem rozwoju insulinooporności tkanek. Z tego też względu zalecane jest spożywanie dużych ilości warzyw, które zawierają dużo błonnika pokarmowego, ale są także bogactwem witamin i składników bioaktywnych, np. antocyjanów, flawonoidów czy olejków eterycznych. Spożywanie min. 200 g warzyw oraz 200 g owoców, które także zawierają wiele cennych witamin, jest zalecane każdemu w celu utrzymania i poprawy stanu zdrowia.

Osoby z ryzykiem niedożywienia powinny także wykluczyć produkty o tzw. niskiej gęstości odżywczej (lub wysokiej gęstości energetycznej), czyli zawierające niewiele składników odżywczych, a stosunkowo dużo energii. Do takich produktów zalicza się np. białe pieczywo, biały ryż, ciasta, słodycze, słodkie napoje, jogurty owocowe czy słone przekąski. Wybierane powinny być natomiast takie produkty i potrawy, które w małych ilościach dostarczą wielu składników odżywczych, np. pasty jajeczne, zupy i surówki z dodatkiem oleju, gotowane mięsa z warzywnymi sosami, sery twarogowe z owocami czy koktajle owocowe i warzywne. Wszystkie potrawy powinny być przygotowywane w taki sposób, aby utrzymać jak największą ilość cennych składników. Najlepsze pod tym względem będą: gotowanie na parze, obróbka cieplna w mikrofalówce, gotowanie w wodzie czy duszenie i pieczenie bez wcześniejszego obsmażania.

Dla poprawy stanu odżywienia osoby starszej stosować także warto liczne przyprawy i zioła, które wzbogacą smak potraw, zadbać o ładną kompozycję posiłku, odpowiednią atmosferę (bez pośpiechu, w ciszy, w miłym towarzystwie) oraz urozmaicać dietę, starać się znaleźć najlepsze produkty, które będą akceptowane, a jednocześnie będą dostarczały wielu składników odżywczych. Zabiegi te mogą pomóc osobom z niedożywieniem oraz z ryzykiem jego wystąpienia, warto jednak postarać się o uzyskanie szczegółowych zaleceń u lekarza czy dietetyka, którzy pomogą właściwie i indywidulanie skomponować dietę.

Frequency of Malnutrition in Older Adults: A Multinational Perspective Using the Mini Nutritional Assessment; Kaiser M.J., Bauer J.M., Ramsch C.; J Am Geriatr Soc.; 2010 Sep; 58:1734-8.

You may also like...

Add a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *